Copy
Bekijk de nieuwsbrief op internet
Extra editie (doorsturen) Voor optimale weergave en navigatie kunt u deze nieuwsbrief het beste openen in een browser.
 

Hierbij een extra editie van onze nieuwsbrief over bevolkingsvraagstukken op gemeentelijk niveau. Met de gemeenteraadsverkiezingen van 14-16 maart in het vooruitzicht is het hoog tijd om hierover te beginnen. Wij vinden dat bevolkingsvraagstukken op elk bestuursniveau aan de orde dienen te komen en roepen u op om met ons mee te denken. Wellicht stellen wij hier niet alle aspecten van een bevolkingspolitiek op gemeentelijk niveau volledig aan de orde en juist daarom worden uw reacties op hoge prijs gesteld. Zeker omdat deze eraan bij kunnen dragen dat bij de latere provinciale verkiezingen bevolkingsvraagstukken de aandacht krijgen die ze verdienen.

Referendum over bevolkingsgroei in Utrecht

Een signaal dat het bevolkingsprobleem ook op lagere bestuursniveaus alle aandacht verdient was de poging in Utrecht om een referendum te organiseren over de wenselijkheid om de bevolkingsgroei aldaar te beperken Men wilde de bevolkingsgrootte stabiliseren op 350 000 inwoners in plaats van die te laten doorgroeien naar 450 000 inwoners. Voor het eerst durfde een aantal burgers het aan om van een mogelijke bevolkingsgroei een zaak te maken die alle burgers aangaat. De stichting OverBevolking heeft zeer grote waardering voor de vrijwilligers die zich ingespannen hebben om een referendum hierover mogelijk te maken. Dat hun pogingen strandden doet niets af aan hun verdiensten. Ze hebben zonneklaar laten zien dat op alle niveaus burgers hun stem moeten kunnen laten horen. Te vaak zijn mensen voor voldongen feiten geplaatst bij stadsuitbreidingen en het aantrekken van nieuwe inwoners.
Om de discussie aan te zwengelen over wat gemeentes kunnen en zouden moeten doen op het gebied van bevolkingspolitiek gaan we in het onderstaande vooral kijken naar waar we op moeten letten bij het lezen van de programma's van politieke partijen die deelnemen aan gemeenteraadsverkiezingen.

Aandachtspunten bij de gemeenteraadsverkiezingen

1. Laat u niet bedotten door krimpalarm.
Een gemeentelijke partij in een gemeente waar de bevolkingsomvang krimpt hoort na te gaan wat daarvan de voordelen zijn, hoe die krimp ten nutte aangewend kan worden. Een partij met alarmistische verhalen over een krimpende bevolking is onze stem niet waard.
2. We hebben een bouwopdracht.
Geen enkele gemeente krijgt deze door het rijk opgelegd. Te allen tijde moeten de gemeentelijke partijen akkoord kunnen gaan met voorstellen uit Den Haag. Partijprogramma's die betogen dat er in hun gemeente al op voorhand ingestemd dient te worden met Haagse voorstellen draaien de democratie de nek om - inderdaad, op voorhand.
3. Er moeten 1.000.000 woningen gebouwd worden in Nederland.
Dit getal is volledig uit de lucht gegrepen volgens Rijksbouwmeester Francesco Veenstra. Het is uiterst kortzichtig als gemeenten dit getal naar de eigen situatie gaan vertalen. Zo zijn krimpgemeenten bijvoorbeeld meer gediend met goede verbindingen dan met extra huizen.
4. Salaris burgemeesters.
Elke partij die al dan niet stilzwijgend instemt met het feit dat het salaris van de burgemeester proportioneel groeit met het aantal inwoners, stemt - opnieuw al dan niet stilzwijgend - in met een perverse prikkel om in een gemeente de bevolking te laten groeien.
5. Assimilatiecapaciteit.
In kleinere gemeentes en deelgemeentes hebben bewoners heus wel een idee wat de assimilatiecapaciteit is in hun gemeente of wijk. Bij het huisvesten van immigranten, of het nu gaat om buitenlandse of binnenlandse migranten, horen bewoners hun stem te kunnen laten horen. Hoe dat moet gebeuren dient in de verkiezingsprogramma's van gemeentelijke partijen te staan.
6. Mobiliteit.
Er is sprake van overbevolking wanneer het beslag dat gelegd wordt op het milieu te groot wordt, ook lokaal. Vermindering van de druk op het milieu verkleint het risico van overbevolking. Dit speelt vooral op het gebied van mobiliteit. Partijen die zich in hun verkiezingsprogramma's voorstander tonen van een mobiliteit op basis van automobilisme vergroten de kans op overbevolking.
7. Buitenlandse studenten.
Dit is een onderwerp dat vooral van belang is voor gemeentes met instellingen voor hoger onderwijs. Het is gebleken dat het geforceerd aantrekken van buitenlandse studenten een aanzuigende werking heeft en vaak tot blijvende vestiging leidt. Dit vergroot zowel de kamernood als woningnood en gaat ten koste van Nederlandse studenten voor wie de instellingen van hoger onderwijs eigenlijk bedoeld zijn. Partijprogramma's zouden zich hierover uit moeten spreken.
8. Overbevolking van vee.
Dat er ook overbevolking kan bestaan in de agrarische sector lijkt nu wel doorgedrongen. Echter, er zijn nog steeds teveel lokale partijen die de inkrimping van de veestapel willen gebruiken voor een groei van de menselijke bevolking. Vrijkomende weilanden of stikstofquota gebruiken voor bevolkingsgroei is slechts het vervangen van de ene overbevolking door een andere. Partijen die dit propageren kunnen beter gemeden worden in het stemhokje.
9. Nog in te vullen.
Laat ons weten wat u ziet als een gevaar van gebrek aan aandacht voor bevolkingsvraagstukken in uw gemeente. Dit zal ons helpen om bij de komende provinciale verkiezingen effectiever aandacht te vragen voor bevolkingsgroei.
Peter Blok, voorzitter
 
Eén allesomvattende analyse van de belangrijkste thema’s van de komende gemeenteraadsverkiezingen is er nog niet, maar op basis van wat willekeurig gekozen gemeenten laten die zich wel raden. Woningbouw, energietransitie en leefbaarheid voeren steevast de lijstjes aan. Drie thema’s die in feite om één kwestie draaien, namelijk het gevecht om de schaarse ruimte. Bevolkingsgroei is in veel gevallen de grote aanjager van tal van conflicten rondom het gebruik van die ruimte, maar zelden wordt die groei an sich ter discussie gesteld. Integendeel. Hoe meer mensen, hoe meer vreugde lijkt in veel gemeenten de stelregel. Tegelijkertijd worstelen diezelfde gemeenten met het verzet tegen de gevolgen van die groei.

Groeipijn

Woningbouw in reactie op bevolkingsgroei en een toename van het aantal huishoudens leidt overal, ook buiten de Randstad, tot flinke groeipijn. Blader of scroll door de regiopagina’s van het Algemeen Dagblad en u leest een schier oneindige opsomming van conflicten rondom het gebruik van de ruimte. Protesten tegen het kappen van meer dan 10.000 bomen bij de A9 bij Amstelveen en de verbreding van de A28 bij Utrecht. Protesten tegen de aanleg van spoorlijnen en een snelweg door Natura 2000 gebieden in Gelderland. Het protest tegen woontorens in Heemskerk, Amersfoort, Tiel en Papendrecht. Het verzet tegen de bouw van villa’s in het Valckesteynse bos bij Portugaal, de hoogbouw op het La France-terrein in Oegstgeest. De wens om 20.000 woningen bij Arnhem te bouwen in wat nu nog weilanden zijn, tot verdriet van omwonenden en liefhebbers van het agrarisch landschap. De ontwikkeling van de Gnephoek bij Alphen aan de Rijn, de zoveelste aanslag op Nationaal Landschap Het Groene Hart. Het verdwijnen van kleine buurtschappen en volkstuinen bij Zwolle, Duivendrecht en Vlaardingen, een nieuwe wijk bij Leeuwarden in wat nu nog een weidevogelgebied is. Maar ook woningbouw versus klimaattransitie. Wordt een polder zonneweide of woonwijk? En gaan woningbouw en windmolens wel samen?

Weiland versus stad en dorp

Bij de conflicten komen ook de twee smaken naar voren die er zijn bij de bouwopgave: bouwen we die woningen in het weiland of bouwen we die woningen binnenstedelijk? De eerste optie is favoriet vanwege hogere winstmarges en eenvoudiger bouwlogistiek, de tweede geniet de voorkeur van landschap- en natuurbeschermers. Daarnaast vereist bouwen in het weiland miljardeninvesteringen in de aanleg van nieuwe straten, wegen en OV-verbindingen.
 
Bouwen in weiland heeft ook nog eens tot gevolg dat de waterhuishouding in de knel komt – iets waarvoor waterschappen waarschuwen. In Overijssel gaat de bouw van 60.000 woningen in de regio Zwolle niet alleen zorgen voor een enorme groei in de vraag naar drinkwater, maar ook voor een beperking in de ruimte voor waterwinning.
Verder is ruim 80% van de huidige woningbouwplannen in Nederland geprojecteerd in gebieden die grote risico's lopen op overstromingen.
 
Aan de andere kant loopt binnenstedelijk bouwen ook tegen grenzen aan. Inwoners zien hun huis in de slagschaduw van hoogbouw verdwijnen, een historisch stads- of dorpsgezicht dreigt te worden aangetast en nog veel vaker dreigen geliefde groengebieden onder beton en asfalt te verdwijnen.

Maar waarom dan toch groeien?

Onlangs vroeg de NOS een aantal gemeenten naar wat volgens hen de oorzaken waren van de woningcrisis. De geringe doorstroming van ouderen van grote naar kleinere woningen werd het meest genoemd, daarna de verhuurdersheffing, het gebrek aan bouwgrond, beleggers enzovoort. Opvallend is dat bevolkingsgroei als zodanig niet één keer werd genoemd, al komt het instromen van inwoners van elders - wat overigens op gemeentelijk en regionaal niveau zowel buitenlandse als binnenlandse migratie kan betekenen - daarbij dicht in de buurt. Er lijkt bij de gemeenten een blinde vlek te bestaan voor het verband tussen woningentekort en bevolkingstoename. Sterker nog, veel gemeenten streven juist naar groei. Zo wil de regio Zwolle 66.000 nieuwe woningen bouwen, óók in het groen en óók op plekken waar het risico op overstroming hoog is. Dat aantal is niet zozeer bedoeld voor het lenigen van de plaatselijke woningnood, maar eerder om de regio te laten groeien. De vier noordelijke provincies gaven vorig jaar aan 220.000 woningen te willen bouwen, mits er een goede OV-verbinding zou worden aangelegd. Ook de stad Utrecht wil groter worden, van 350.000 naar 450.000 inwoners in 2040. Met de komst van tienduizenden arbeidsimmigranten, kenniswerkers en buitenlandse studenten, maar ook van binnenlandse ‘migranten’ - op dit niveau lopen bevolkingsgroei en verstedelijking vaak door elkaar heen - ligt de stad aardig op stoom. “Steden concurreren met elkaar om bedrijven, koopkrachtige burgers, kenniswerkers en de culturele elite en die logica stel je natuurlijk niet ter discussie,” aldus Frans Soeterbroek van adviesbureau De Ruimtemaker. Toch is dat wat in Utrecht gebeurde. Zie het vorige artikel in deze nieuwsbrief.
 
In de andere drie Grote Steden komt de discussie ook op gang. In Amsterdam protesteerde de SP tegen de komst van het Europees Medicijn Agentschap vanwege de vestiging van talloze expats. Ook een ervaren oud-wethouder ruimtelijke ordening laat zich daar kritisch uit over de ongebreidelde internationalisering en instroom van expats.
 
In Den Haag komt het tegengeluid van de lokale partij Hart voor Den Haag/Groep de Mos, die overigens alleen statushouders als oorzaak van een onwenselijke bevolkingsgroei beschouwt, maar aan de andere kant in randgemeenten wel ruimte wil scheppen voor arbeidsmigranten.
In Rotterdam veranderden twee grote wijken in tien jaar tijd in Poolse enclaves waarbij massaal huizen werden opgekocht om als migrantenpensions te dienen. Een zelfbewoningsplicht is een middel om excessen tegen te gaan, maar de verantwoordelijk wethouder aldaar roept op tot een ‘fundamentele discussie’ over de aanwezigheid van honderdduizenden Oost-Europese arbeiders in ons land, allemaal volwassenen die goedkoper blijken te zijn dan de gemiddelde 16-jarige Hollandse vakantiewerker: “Waarom zijn er zo veel arbeidsmigranten nodig? We hebben nog altijd een miljoen werkzoekenden in ons land. Die zouden een deel van dat werk prima kunnen doen,” volgens de wethouder.
Wanda Nikkels

Een oneerlijke stoelendans

Het vinden van woonruimte is in Nederland een oneerlijke stoelendans geworden. Tijdens de dans worden er stoelen verwijderd. Tussen 2013en 2019 zijn er bijvoorbeeld 150.000 sociale huurwoningen verdwenen. In diezelfde jaren zijn er echter 627.000 mensen extra gaan meedansen en ieder jaar komt er weer een middelgrote stad aan expats, arbeidsmigranten, asielzoekers en buitenlandse studenten bij.
 
Een stoelendans met steeds minder stoelen en steeds meer deelnemers is geen leuk spelletje meer. Behalve voor beleggers en bouwbedrijven.

Uw donatie

Wilt u uw donatie voor 2022 overmaken? Graag! Klik dan op de button.

Facebook

Volg ons op Facebook. Regelmatig plaatsen we hier nieuwe berichten. Like ons!

Facebook
Facebook
E-mail
E-mail
Website
Website
Stichting OverBevolking

ABN-AMRO
IBAN: NL62 ABNA 0619 1264 85
BIC: ABNANL2A

ING NL
IBAN: NL07 INGB 0000 3450 20
BIC: INGBNL2A

KvK Eindhoven
410.93.269

ANBI
8071.34.478
 
Copyright © 2022 Stichting OverBevolking, Alle rechten voorbehouden.